11 februari 2026

Big Tech, of een alternatieve weg?

We weten het allemaal: Big Tech heeft te veel macht over onze data, privacy en digitale vrijheid. Toch blijven we hangen in discussies en abstracties. ‘Het kan niet anders,’ hoor je vaak. Maar wat als we die aanname loslaten? In deze blog deel ik mijn eigen stappen—van bewustwording naar concrete actie—om alternatieven te omarmen. Want waar een (bestuurlijke) wil is, is ook een weg. Tijd om van praten naar doen te gaan.

Minder afhankelijkheid

De urgentie om onszelf minder afhankelijk te maken van Big Tech wordt met de dag duidelijker. Het gaat niet alleen om de invloed van wetten als de CLOUD Act—waarbij de Amerikaanse overheid toegang kan eisen tot je data, zelfs als die in Europa staat. Het gaat vooral om deze harde vraag: wat als de knop omgaat en we langdurig (of definitief) niet meer bij onze eigen data en bestanden kunnen? Dan ligt niet alleen een groot deel van de Nederlandse dienstverlening plat, maar ook sectoren als zorg en overheid. En als CISO maak ik me daar best wel druk om.

Mijn overstap en de alternatieven

Maar ik wil niet alleen klagen. Ik wil laten zien dat er wél alternatieven zijn. Begin 2026 ben ik op kleine schaal begonnen met het uitfaseren van Big Tech. Mijn doel? Eigenaar blijven over mijn belangrijkste data—zowel zakelijk als privé. Hoe ik dat heb aangepakt? Ik maakte een overzicht: wat gebruik ik nu, en waarvoor kan ik het vervangen? Dit is mijn lijstje:

Linux Mint in plaats van Windows
OnlyOffice als alternatief voor Microsoft Office
Evolution voor mijn mail, geen Outlook nodig
Firefox of Brave voor surfen
Nextcloud als vervanger voor de grote cloud aanbieders
DuckDuckGo in plaats van Google
Mistral als Europees taalmodel voor ChatGPT
Mailbox.org als vervanger voor Gmail (en binnenkort ook voor MS365-mail)

Het mooie? Deze alternatieven zijn vaak gratis, open-source, en volwaardige vervangers. Ja, het is even wennen—net als overstappen naar een andere auto. Maar het went snel. We zijn de afgelopen jaren zo verknocht geraakt aan de bekende oplossingen van (meestal Amerikaanse) tech-giganten, dat we bijna vergeten zijn dat er ook nog andere wegen zijn. Want ja, hun producten werken goed, zijn geïntegreerd en fijn in gebruik. Maar we leggen al onze eieren in één mandje. En dat is niet slim.

De kracht van open-source

Maar hoe zit het dan met de uitspraak: “Als een product gratis is, betaal je met je data”? In de open-source wereld werkt dat anders. Hier betaal je niet met je data, maar met je tijd, kennis, of soms een kleine bijdrage voor extra diensten. Het draait om transparantie en controle, niet om verborgen kosten. Je kiest voor software die jouw belangen dient, niet die van een bedrijf. En het staat je altijd vrij om een project te ondersteunen met eenmalige of periodieke donaties.

Beschikbaarheid over je eigen data

Beschikbaarheid is hierbij een sleutelwoord. De cloud is (simpel gezegd) immers niets meer dan een computer (of reeks computers) ergens in een datacenter. Daarom is het cruciaal om zelf kopieën van je data te hebben—of dat nu via een NAS, een eigen server, of zelfs een simpel HDD/SSD-wisselschema is. Ik ben niet anti-cloud, maar ik ben wel tegen het idee van: “Het staat in de cloud, dus het zal wel goed zitten”.

Afstappen van Windows

Inmiddels ben ik volledig afgestapt van Windows als besturingssysteem. Als safe haven heb ik nog wel een MacBook met Microsoft Office als back-up, maar die gebruik ik al maanden niet meer. Mocht je koudwatervrees hebben om Windows achter je te laten, deel ik graag mijn ervaringen:

Steeds meer software is beschikbaar voor Linux, veel meer dan 10 jaar geleden.
Is er geen native Linux versie? Dan zijn er vaak goede alternatieven.
Geen alternatief? Probeer een web-app!
Werkt dat ook niet? Dan zijn er tools als Wine, Bottles of Crossover, die Windows-componenten toevoegen aan Linux, zodat veel software alsnog draait.
Als zelfs dat niet lukt, kun je altijd nog een virtuele machine binnen Linux gebruiken.
En als het écht niet werkt? Dan weet je in elk geval dat je het hebt geprobeerd.

Blijf je Windows nodig hebben? Kijk dan of je andere componenten kunt vervangen. Het is geen alles-of-niets-verhaal. Het doel is: baas blijven over je data en er altijd bij kunnen. Sommige organisaties maken bewuste strategische keuzes—zoals on-premisse blijven draaien, wat voor het cloud tijdperk heel normaal was.

Stapsgewijze overgang

Mijn uitdaging aan jou: Laat niet-onderzochte aannames los. Als er een wil is, is er een weg. Begin met een kleinschalige pilot: test, probeer en experimenteer. Je hoeft niet alles in één keer te vervangen—begin klein, begin overzichtelijk, maar begin. En doe het in beginsel naast je bestaande infrastructuur, zodat je veilig terug kunt als het even niet lukt. Ik doe dat zelf ook. Ik begrijp heel goed dat zo’n overstap voor ZZP’ers en MKB’ers makkelijker is dan voor grote corporates, instellingen of organisaties. Maar juist daarom is het nu tijd om te onderzoeken wat wél mogelijk is—en daarmee de eerste stap te zetten.